Onlangs werd ik geïnterviewd voor het kerkblad van de protestantse gemeente bij ons in het dorp. De rode draad van het interview was wat natuur voor mij betekent in relatie tot (mijn) geloof. Een grote vraag, die uiteindelijk ook leidde tot de vraag: “Denk je dat de Aarde beter af is zonder de mens?” Het is een vraag die ik niet zomaar met een “ja” of een “nee” kon of kan beantwoorden. Wat is beter? Wie of wat bepaalt dat? Is het niet vooral de mens die denkt in beter of slechter? Beter voor wie of wat?
Welke verantwoordelijkheden voelden de protestanten voor het milieu? Aan de hand van deze vraag analyseren diverse auteurs van het boek ‘Gedeelde gronden’ de protestantse houding en betrokkenheid bij ‘het milieu’. Zij doen dit op drie terreinen:
1. Hoe dachten protestantse groepen in Nederland over natuur, milieu en klimaat? Verschilden die van anderen? 2. Hoe ontstonden netwerken rondom ecologische thema’s? Wat voor netwerken waren dit en met wie werd samengewerkt? 3. Op welke manieren handelden protestanten in relatie tot het milieu?
Januari is een maand van terugkijken en vooruitkijken. Er zijn weinig positieve zaken te noemen in het vorige jaar over het verder bestrijden van de klimaatcrisis, het behouden van de biodiversiteit, het verbeteren van het milieu. De klimaat conferentie, CPO26, in Brazilië, de plastic conferentie in Basel, waren nou niet echt bijeenkomsten waar je vrolijk of positief van werd.
Wij zijn natuur is de titel van een tentoonstelling die prinses Irene van Lippe-Bisterveld maakte voor het Singermuseum in Laren. Ik had al vaak over het Singermuseum gehoord maar was er nog nooit geweest. En de visie van prinses Irene op de relatie mens-natuur spreekt me erg aan. Bovendien zeggen ‘beelden’ meer dan 1000 woorden. Reden genoeg om op de fiets te stappen en naar Laren te gaan.
Op de landelijke natuurwerkdag heeft de Heilige Franciscusparochie Bommelerwaard een stuk grond teruggegeven aan de natuur. ‘En dat is eigenlijk heel vanzelfsprekend’, zegt pastoor Roland Putman, ‘het is Gods grond.’ De parochie wil op deze manier uitdrukking geven aan het gedachtegoed van zijn naamgever Sint Franciscus van Assisi. Franciscus had een liefdevolle band met de dieren, met heel de natuur. Voor hem was elk schepsel een broeder of een zuster.
Coen van Loon noemt het inrichten van het nieuwe natuurgebiedje van bijna 2 hectare een prachtig gebaar. ‘Het past helemaal in de tijd waarin we leven, waarin we meer oog voor de natuur moeten hebben.’ Pastoor Putman vertelt dat Franciscus zei: “Niet de kerk is mijn wereld, de wereld is mijn kerk.’ Daar moet het gebeuren.
"Niet de kerk is mijn wereld, de wereld is mijn kerk"
Alle schepselen bestaan slechts in onderlinge afhankelijkheid om elkaar wederzijds aan te vullen ten dienste van elkaar, kunnen we lezen in de katechismus van de katholieke kerk. Die wederzijdse dienstbaarheid is precies waar het om gaat in het nieuwe natuurgebiedje, dat wordt ingericht als woonplaats voor de patrijs en vele andere akkerland soorten. Maar het wordt ook een baken van rust, waar mensen tot zichzelf kunnen komen als ze zichzelf voorbij dreigen te rennen.
Pastoor Roland Putman steekt ook zelf de handen uit de mouwen. Foto: van Balken
In de zegen, die Putman uitsprak voordat de schoppen de grond ingingen, komt alles samen: ‘We danken u dat we hier kunnen werken om het land letterlijk op de schop te nemen. Niet om mensen onder te schoffelen, maar dat mensen tot bloei kunnen komen door de vogels die hier zullen nestelen. Zegen deze mensen, zegen deze grond en dat de grond tot zegen mag zijn van velen.’
Tussen 7 en 10 oktober jl., hield de Porvoo-gemeenschap, een groep van Europese anglicaanse en lutherse kerken in gemeenschap van kansel en tafel, haar jaarlijkse consultatie in Zweden rond het thema God’s World: Proclaiming Hope for Future Generations in the Midst of the Environmental Crisis.
Het gaat slecht met Moeder Aarde en onze eigen uitstoot is de boosdoener, daar is de serieuze wetenschap het duidelijk over eens. Hoe dan hoop geven aan onze kerkleden, vooral van de jongere generaties, zonder de hoogdringendheid van de situatie te verbloemen, maar ook zonder iedereen in klimaatangst (climate anxiety) te storten?
Vanuit verschillende optieken werd naar het onderwerp gekeken, o.a. vanuit de Sami-traditie, de inheemse bevolking van de noordse landen. Het is een zeer verhalende traditie, herinneren aan en herinneringen oproepen via zang is heel belangrijk voor de Sami.
De ecologische crisis houdt velen bezig en terecht. Het bestaan van alle leven op de aarde wordt bedreigd. Het zet ons denken en geloven op zijn kop. Hebben de theologie en de bijbel daarin iets te zeggen? De nieuwe Noach-leergang laat zien dat het Noachverhaal niet alleen de nood van de huidige tijd laat zien, maar ook een nieuw ecologisch perspectief voor de ecologische crisis biedt.
De werkgroep Theologie Kerk en Duurzaamheid, een werkgroep van de Raad van Kerken Nederland, heeft dit uitdagende materiaal ontwikkeld en het wordt op de website van Micha Nederland gratis aangeboden. Het biedt de mogelijkheid om de diepte in te gaan bij goede gesprekken over geloof en duurzaamheid. Het is bedoeld voor kringleiders, theologen, filosofen en eigenlijk voor ieder die wil nadenken en praten over een veranderende wereld. Denk mee over de zeven uitdagende vragen bij het Noach-verhaal.
