Welke verantwoordelijkheden voelden de protestanten voor het milieu? Aan de hand van deze vraag analyseren diverse auteurs van het boek ‘Gedeelde gronden’ de protestantse houding en betrokkenheid bij ‘het milieu’. Zij doen dit op drie terreinen:
1. Hoe dachten protestantse groepen in Nederland over natuur, milieu en klimaat? Verschilden die van anderen? 2. Hoe ontstonden netwerken rondom ecologische thema’s? Wat voor netwerken waren dit en met wie werd samengewerkt? 3. Op welke manieren handelden protestanten in relatie tot het milieu?
Vanaf dit seizoen worden er voor het eerst enkele kleinschalige events georganiseerd bij “De Oase”, de nieuwe natuurkapel op de Eemlandhoeve in Bunschoten. Deze plek is genoemd naar haar bedoeling: om een plek te zijn waar je welkom bent om uit te rusten, geestelijk voedsel te ontvangen en daarna opgeladen je levensreis te vervolgen.
Kapel
Foto: www.eemvallei-oase.nl
De natuurkapel waar de events plaatsvinden is een rond, bio-based gebouw met een sedumdak. Het staat op een grasveld dat “het eiland” wordt genoemd, omdat er een gracht omheen is gegraven. De benedenruimte is ingericht volgens de tempeltheologie: er is een voorhof, een zaal (het heilige) met achterin een intiem, met een gordijn afgesloten plekje (heilige der heiligen). Via de wenteltrap kom je uit op een uitkijkplek, waar de verrekijkers alvast klaar liggen voor vogelaars.
‘Een prachtig plekje waar de hemel en de aarde elkaar raken’, vertelt kwartiermaker Lysanne van de Kamp erover. ‘In het dagelijkse leven bevinden we ons vaak tussen stenen, beton en asfalt. Hier hoor je de wind waaien en voel je het gras kietelen onder je voeten. We hopen dat deze plek een ontmoetingsplek mag worden tussen schepselen, schepping en Schepper.’
Bloesembomen in december, insectensterfte, verbleekt koraal, smeltende gletsjers… De ecologische crises kunnen je dagelijks flink overweldigen. Hoe kunnen we daarmee omgaan? En hebben we in de plaats van een rationeel of theologisch antwoord niet vooral een spiritueel antwoord nodig?
We hebben rituelen nodig om weer ten diepste te kunnen ervaren wat onze plek en rol is in de wereld en om herinnerd te worden aan het grotere geheel waar we deel van uitmaken: een prachtige schepping, met Liefde gemaakt door een aanwezige en betrokken Schepper.
Daarom organiseren Laudato SI’ Alliantie NL, GroeneKerken en A Rocha NL op vrijdag 17 een uniek rituelenweekend bij de Eemvallei Oase. Samen met geestelijk verzorgers, voorgangers en groene pioniers oefenen we met het toepassen van groene geloofsrituelen. We lanceren op vrijdag ook de Liturgische handreiking Groene geloofsrituelen – een praktische inspiratiegids met twaalf voorbeelden van rituelen om zelf toe te passen in de eigen kerk of parochie.
Het is dit jaar 800 jaar geleden dat Franciscus van Assisi aan het eind van zijn leven het prachtige Zonnelied heeft geschreven. Het is een lofzang voor God, gezongen door heel de schepping. Wij zingen mee met broeder zon, vuur en wind, met zuster maan, water en moeder aarde. Ter ere van het 800 jarig bestaan hebben de Schrijvers voor Gerechtigheid een nieuwe vertaling van het Zonnelied gemaakt en op muziek gezet. Een mooi en vrolijk lied om God te loven met 'uw gouden stem, harp en fluit'.
Wij zijn natuur is de titel van een tentoonstelling die prinses Irene van Lippe-Bisterveld maakte voor het Singermuseum in Laren. Ik had al vaak over het Singermuseum gehoord maar was er nog nooit geweest. En de visie van prinses Irene op de relatie mens-natuur spreekt me erg aan. Bovendien zeggen ‘beelden’ meer dan 1000 woorden. Reden genoeg om op de fiets te stappen en naar Laren te gaan.
De meervoudige ecologische crisis confronteert ons niet alleen met de gebrokenheid van onze wereld, maar ook met de kwetsbaarheid van onze systemen en van onszelf. Hoe kunnen we helen?
Lange tijd verkeerden we in de waan dat rampen ons niet meer zouden overkomen. Het westerse leven had de prettige schijn van maakbaarheid. Het was slechts een kwestie van tijd totdat de wetenschap en technologische vooruitgang de grootste problemen de wereld uit zouden helpen. Dachten we. De meervoudige ecologische crisis confronteert ons niet alleen met de gebrokenheid van onze wereld, maar ook met de kwetsbaarheid van onze systemen en van onszelf. Hoe kunnen we helen? Kelly Keasberry, schreef er een inspirerend boek over: Geworteld in verbinding; een ecologische theologie voor de toekomst.
Op de landelijke natuurwerkdag heeft de Heilige Franciscusparochie Bommelerwaard een stuk grond teruggegeven aan de natuur. ‘En dat is eigenlijk heel vanzelfsprekend’, zegt pastoor Roland Putman, ‘het is Gods grond.’ De parochie wil op deze manier uitdrukking geven aan het gedachtegoed van zijn naamgever Sint Franciscus van Assisi. Franciscus had een liefdevolle band met de dieren, met heel de natuur. Voor hem was elk schepsel een broeder of een zuster.
Coen van Loon noemt het inrichten van het nieuwe natuurgebiedje van bijna 2 hectare een prachtig gebaar. ‘Het past helemaal in de tijd waarin we leven, waarin we meer oog voor de natuur moeten hebben.’ Pastoor Putman vertelt dat Franciscus zei: “Niet de kerk is mijn wereld, de wereld is mijn kerk.’ Daar moet het gebeuren.
"Niet de kerk is mijn wereld, de wereld is mijn kerk"
Alle schepselen bestaan slechts in onderlinge afhankelijkheid om elkaar wederzijds aan te vullen ten dienste van elkaar, kunnen we lezen in de katechismus van de katholieke kerk. Die wederzijdse dienstbaarheid is precies waar het om gaat in het nieuwe natuurgebiedje, dat wordt ingericht als woonplaats voor de patrijs en vele andere akkerland soorten. Maar het wordt ook een baken van rust, waar mensen tot zichzelf kunnen komen als ze zichzelf voorbij dreigen te rennen.
Pastoor Roland Putman steekt ook zelf de handen uit de mouwen. Foto: van Balken
In de zegen, die Putman uitsprak voordat de schoppen de grond ingingen, komt alles samen: ‘We danken u dat we hier kunnen werken om het land letterlijk op de schop te nemen. Niet om mensen onder te schoffelen, maar dat mensen tot bloei kunnen komen door de vogels die hier zullen nestelen. Zegen deze mensen, zegen deze grond en dat de grond tot zegen mag zijn van velen.’
